Yönetişim, veri ve dürüst sınırlar

6698 sayılı Kanun karşısındaki en kolay cevap: veri hiç çıkmıyor

Türkiye’de faaliyet gösteren bir kurum için ilk soru genel bir “veri güvenliği” sorusu değildir; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındaki somut yükümlülüklerdir. Bunların içinde uygulamada en çok karşılığı olanı 9. madde — kişisel verilerin yurt dışına aktarılması: barındırılan bir eğitim platformunda çalışanlarınıza ait kayıtlar, sizin seçmediğiniz bir ülkedeki bir altyapıya gider ve o aktarımın hukuki dayanağını veri sorumlusu olarak siz kurmak zorunda kalırsınız.

elmo, hâlihazırda işlettiğiniz bir Kubernetes kümesine kurulur — kendi veri merkezinizde ya da kendi bulut aboneliğinizde. Veritabanı yanındaki bir poddur ve sizin sağladığınız diskte durur; kurslar aynı kümedeki uygulamalardır. Kayıtlarınızı tutan bir kiracımız, başkasının ambarına bakan bir analiz hattı yoktur ve platformu çalıştırmanın hiçbir aşaması bize doğru giden bir bağlantı gerektirmez. Hiç yapılmayan bir aktarım için hukuki dayanak da gerekmez — bu, sonradan eklenmiş bir gizlilik özelliği değil, mimarinin kendisidir.

Giriş, kendi dizininizle veya bir adres ve paroladır. Dizininizle girildiğinde jetonlar bir kez doğrulanıp atılır; kimlik sağlayıcıdan gelen hiçbir şey saklanmaz ve çerez yapılmaz. Kişi hangi kapıdan girerse girsin tek bir kayıttır.

Burada kişisel veri nedir

Bir addan ve bir adresten fazlası. Bir eğitim platformu; kimin neyi okuduğunu, ne zaman okuduğunu, ne kadar süre harcadığını ve nasıl puan aldığını kaydeder — ve bunların son üçü idari ayrıntı değil, çalışana ilişkin izleme verisidir. Bunu, bir sendika ya da çalışan temsilciliği görüşmesinde sürpriz olarak ortaya çıkmasındansa açıkça söylemeyi tercih ederiz; aydınlatma yükümlülüğünüz de tam olarak bunun üzerinedir.

Bu yüzden tasarım, tartışılacağını varsayar:

• Ölçüm sınırlıdır ve sınırı açıkça yazılıdır. Süre yalnızca sayfa görünürken, odaktayken ve kullanılırken birikir; tek bir ziyaret en fazla yarım saat katkı verir ve her rakam tarayıcıya inanılarak değil sunucuda yeniden hesaplanır.
• Raporlama işaretler, engellemez. Hiçbir tamamlanma alıkonmaz, hiç kimse bir rakam yüzünden başarısız sayılmaz. Yüzdenin yanında bir insanın bakması için bir değerlendirme durur; karar vermeye yetecek veri yoksa rapor tahmin etmek yerine bunu söyler.
• Kursiyer kendi kaydını görür. Her sayfa, her deneme, kendi etkin süresi. Gösterilmeyen tek şey bu süre hakkındaki değerlendirmedir: dürüst bir açıklamayla gelen bir işaret yöneticiye yararlıdır, muhatabına verildiğinde bir suçlamaya dönüşür.
• Erişimi bitirmek kaydı silmek değildir. Sınıfın bitmesi kursların açılmasını durdurur, karneyi olduğu gibi bırakır. “Eğitimin yapıldığını gösterebiliriz” ile “erişimleri cuma günü sona erdi” cümlelerinin ikisinin birden doğru olabildiği tek düzen budur.

Kim kimin kaydını görebilir

Bir yönetici yalnızca kendisine atanmış kişileri görür, başkasını değil. Bu listenin dışındaki biri sorulduğunda platform, cevabın yasak olduğunu değil, o kişinin var olmadığını söyler. Aradaki fark önemlidir: bir ret cevabı kaydın orada durduğunu doğrular ve listenin tek tek adres denenerek gezilmesine izin verir.

Roller, yanlarına yetki iliştirilmiş unvanlar değildir. Yönetici, adlandırılmış eylemlerden bir rol kurar ve kurumunuzun gerçek yapısına kaç tane uyuyorsa o kadarını dağıtır. Koddaki hiçbir yer “bu kişi İK kullanıcısı mı” diye sormaz; önündeki eylemin yetkisine sahip mi diye sorar. Uydurduğunuz bir rolün her yerde anında çalışmasının ve kimsenin bir unvan değişikliğiyle sessizce yetki biriktirememesinin nedeni budur.

İddia etmeyeceğimiz şeyler

• Herhangi bir düzenlemeye “uyumlu” olduğumuzu ve herhangi bir sertifikamız olduğunu. Yoktur. Yapabileceğimiz şey, hangi kaydın nerede durduğunu, kimin okuyabildiğini ve rapordaki her rakamın ne anlama geldiğini göstermek ve kararı sizin denetçinize bırakmaktır.
• Bir kursun kopyalanamayacağını. Bir tarayıcının gösterdiği her şey alınabilir. elmo ucuz toplu yolları reddeder, hızını keser ve kimin neyi istediğini kaydeder; eğitim materyalini kopyalanamaz hâle getirmez. Bunun aksini söyleyen bir satıcı size bir güvence değil, bir his satıyordur.
• Etkin sürenin okumayı ölçtüğünü. Ölçtüğü şey, sayfanın açık, önde ve kullanılıyor olduğudur. Hiçbir yöntem dürüstçe bundan fazlasını iddia edemez ve bunu ima eden bir rakam, hiç rakam olmamasından kötüdür.
• Herhangi bir erişilebilirlik, kapasite veya hizmet seviyesi garantisi — ve adı anılmış ya da anonimleştirilmiş hiçbir müşteri referansı.

Sınırlar: taahhütten önce ve yazılı olarak

Her platformun henüz yapmadığı ve iyi yapmadığı şeylerden oluşan bir listesi vardır. Bizimki yazılıdır ve onu üretimde keşfetmek yerine pilot sırasında elinize alırsınız — bizim ürünle gönderdiğimiz değil sizin kümenizde yapmanız gereken ayarlar dahil. Bunları yabancılardan oluşan bir sınıftan sonra değil, önce denetlemenizi tercih ederiz.